VASEP nên tổng kết lại 10 năm hoạt động
Ông Nguyễn Hồng Cẩn - Nguyên Thứ trưởng Bộ Thủy sản, nguyên Chủ tịch Tổng Công ty Seaprodex, Trưởng Ban trù bị thành lập VASEP
Theo kinh nghiệm, mọi mô h́nh xây dựng phát triển kinh tế sau 10 năm tồn tại đă đủ để hội tụ được cả những thành công và không thành công. Những vấn đề nảy sinh trong suốt 10 năm, cả ưu điểm lẫn khuyết điểm đều cần được nh́n nhận, đánh giá, làm cơ sở tổng kết cả một chặng đường đă qua và tiếp tục điều chỉnh, nâng cao trong giai đoạn kế tiếp. VASEP đang chuẩn bị kỷ niệm 10 năm thành lập, vậy nhân dịp này, bên cạnh việc kỷ niệm đơn thuần, nên có một cuộc tổng kết, đánh giá toàn diện về vai tṛ và đóng góp của tổ chức này.
Nếu có tổng kết chu đáo th́ rất tốt v́ đây là thời điểm ngành kinh tế - kỹ thuật - xă hội thủy sản đă có những đổi thay lớn, chi phối tư duy và hành động của mọi thành phần trong ngành và vai tṛ của ngành thủy sản trong toàn bộ hệ thống nông nghiệp - nông thôn - nông dân cũng có cách nh́n nhận mới. Tôi cho rằng đây là cơ hội tốt của VASEP.
Tôi luôn ủng hộ VASEP và hy vọng đóng góp của thủy sản Việt Nam không chỉ ở giá trị XK được 4 hay 5 tỷ USD, mà c̣n ở nhiều khía cạnh khác nữa. Vậy nên tiếp tục đổi mới vai tṛ, vị trí của VASEP thế nào, cần điều chỉnh thích nghi ra sao để nâng tầm và nhiều chất sáng tạo hơn?
Tôi cũng có nhiều trăn trở muốn đóng góp với ngành kinh tế - kỹ thuật - xă hội thủy sản và với XK thủy sản Việt Nam, chẳng hạn như VASEP c̣n có thể làm được ǵ trong khuôn khổ hoạt động hiện nay theo quy định của pháp luật để đáp ứng yêu cầu của hội viên? VASEP cần trở thành một tổ chức như thế nào trong bối cảnh hiện nay? Tôi hy vọng sẽ có dịp đóng góp ư kiến ở một hội nghị hay hội thảo chuyên đề vào thời điểm thích hợp.
Xin nêu vài vấn đề đang c̣n nhiều trăn trở: VASEP có thể trở thành một tổ chức quản lư chung đối với các DN thủy sản không? Từ VASEP có thể thành lập được tập đoàn kinh doanh không? Các nhà máy đông lạnh thủy sản có phải là trung tâm của ngành thủy sản hay không?
Tại các địa phương, nhiều hiệp hội nghề nghiệp đă và đang ra đời, sắp tới có thể có cả trăm hiệp hội nghề nghiệp thủy sản khác nhau, đan xen nhau. Vậy, VASEP có thể trở thành điểm hội tụ sức mạnh của cộng đồng DN thủy sản Việt Nam?... Những vấn đề đó đều mang tính khoa học, thực tiễn, cần nghiên cứu, đánh giá kỹ mới có thể đi đến kết luận xác đáng được.
Nhân dịp này, theo tôi, Ban Chấp hành VASEP nên có một kế hoạch cụ thể để gợi ư và thu thập các ư kiến đóng góp từ nhiều nguồn, hoặc có cuộc họp hay hội thảo để trao đổi, ghi nhận các ư kiến tiêu biểu nhất. Tôi nghĩ cách làm như vậy cũng hay và sẵn sàng tham gia.
VASEP đă đi đầu trong chống kiện bán phá giá
TS. Đinh Thị Mỹ Loan - Nguyên Cục trưởng Cục Quản lư Cạnh tranh, Bộ Công Thương
· Thưa bà, đă có dịp cùng VASEP tham gia cả hai vụ chống kiện bán phá giá cá tra và tôm tại Mỹ, bà đánh giá thế nào về khả năng phối hợp và tổ chức của VASEP và tác động đối với kết quả vụ kiện?
Tôi đánh giá rất cao sự hợp tác, khả năng phối hợp và tổ chức của VASEP trong việc chống kiện bán phá giá (CBPG) cá tra và tôm đông lạnh vào thị trường Hoa Kỳ. Từ năm 1994 đến nay, cả nước đă gặp 26 vụ kiện CBPG, nhưng 2 vụ kiện lớn và rất quan trọng đối với các DN Việt Nam chính là 2 vụ kiện của ngành thuỷ sản. Nếu ở vụ kiện đầu tiên ta c̣n bỡ ngỡ và chưa chuẩn bị tốt th́ sang vụ kiện tôm đông lạnh, các DN ngành thủy sản, dưới sự lănh đạo của VASEP, đặc biệt là Uỷ ban Tôm VASEP, đă tổ chức và phối hợp rất tốt trong nội bộ các DN cũng như với các cơ quan, ban, ngành trong nước và quốc tế.
Với tư cách là cơ quan đầu mối, chủ tŕ sự phối hợp các cơ quan, tổ chức để chống kiện, chúng tôi thấy VASEP có vai tṛ rất lớn. Và tôi cho rằng, có lẽ trong số các hội và hiệp hội ngành nghề ở Việt Nam, VASEP đă đi đầu trong việc chống kiện CBPG. Đây là đánh giá khách quan và chúng tôi cũng xin chúc mừng VASEP v́ đă đạt được kết quả tốt như vậy.
Sau này, Hiệp hội Dệt may và Da giày cũng đă có những nỗ lực rất lớn trong chống kiện tại EU có lẽ cũng nhờ rút được những bài học kinh nghiệm từ VASEP.
· Theo bà, nếu xảy ra các vụ kiện tương tự trong thời gian tới, VASEP và các hội viên cần làm ǵ để đạt kết quả có lợi nhất?
Nếu trong thời gian tới xảy ra vụ kiện nào nữa, một trong những điểm rất quan trọng là chúng ta phải làm tốt công tác chuẩn bị, đặc biệt là việc cảnh báo sớm về khả năng xảy ra vụ kiện - nghĩa là chúng ta không bị động ngồi chờ đến khi xảy ra vụ kiện mới hành động.
Tuy nhiên, để có thể cảnh báo sớm, cần sự chủ động phối hợp rất chặt chẽ của VASEP và các thành viên. Bản thân VASEP và các DN phải làm tốt công tác thống kê để chúng ta có thể nắm được số liệu XK vào thị trường nào, mặt hàng nào và khi nào có nguy cơ bị kiện CBPG.
VASEP cần phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương để có thông tin từ Vụ Chính sách Thị trường, Cục Quản lư cạnh tranh, Ban CBPG, Chống trợ cấp và Tự vệ cũng như có sự phối hợp chặt chẽ với các tham tán thương mại Việt Nam tại các nước là các thị trường trọng điểm của ngành.
Bên cạnh đó, mặc dù chúng ta đă làm công tác cảnh báo (với sự tham dự của các luật sư nước ngoài, các nhà tư vấn và các công ty cung cấp thông tin chuyên ngành thủy sản), nhưng thực tiễn cho thấy cảnh báo không thể ngăn chặn 100% các vụ kiện, v́ có những vụ không căn cứ vào thị phần của chúng ta ở thị trường hoặc do ta tăng XK đột biến, mà có khi xảy ra rất bất ngờ. Trong những trường hợp ấy, vai tṛ của VASEP vẫn là nơi tập trung và đầu mối chống kiện. Tôi nghĩ rằng, với kinh nghiệm từ 2 vụ kiện, các DN và VASEP đă rất quen thuộc, vững vàng và chủ động.
Một điểm cuối cùng cần khắc phục là công tác thống kê, kế toán, cách đưa thông tin trên mạng... Qua 2 vụ kiện cho thấy đây là điểm yếu khiến mất rất nhiều công sức để chứng minh không BPG hay để phục vụ điều tra nhằm giảm biên độ BPG. Đây cũng là điểm yếu của chúng ta trong quá tŕnh chứng minh nền kinh tế thị trường cũng như để chứng tỏ DN hoạt động theo cơ chế kinh tế thị trường nhằm được hưởng thuế suất riêng rẽ.
· Xin cảm ơn bà và mong luôn nhận được sự hỗ trợ của bà trên bất cứ cương vị nào .
Hoạt động của Hiệp hội c̣n mang tính h́nh thức
Ông Đặng Ngọc Sơn - GĐ Cty CP TS Phú Minh Hưng (Quảng Ninh)
· Thưa ông, điều ǵ trong các hoạt động của VASEP thời gian qua khiến ông chưa hài ḷng?
Trong 10 năm qua, VASEP đă làm được nhiều việc và đă duy tŕ được hoạt động đều đặn của Hiệp hội, nhưng hoạt động vẫn mang quá nhiều tính h́nh thức, từ các cuộc họp, hội thảo đến việc tổ chức các hội chợ. Cái thực chất mà các thành viên Hiệp hội được hưởng, được ảnh hưởng hoặc được tác động th́ chưa thấy bao nhiêu. Thật sự, ít thấy được đây là ngôi nhà chung của họ.
Vấn đề mấu chốt ở đây là bộ máy lănh đạo của Hiệp hội hoạt động c̣n h́nh thức, tư tưởng làm việc theo nhiệm kỳ c̣n nặng nề trong hoạt động. Cứ mỗi nhiệm kỳ chọn vài giám đốc của vài DN lớn nhưng chưa chắc đă tiêu biểu để vào ban lănh đạo, nhiều khi c̣n mang tính luân phiên, dàn trải. Họ hoạt động h́nh thức cũng đúng thôi, v́ thời gian họ giải quyết công việc DN c̣n chưa đủ th́ thời gian đâu để họ quan tâm tới DN khác trong Hiệp hội?
Ví dụ, DN của tôi là một trong vài DN của miền Bắc nhưng mấy năm nay chưa thấy ai mang danh nghĩa là lănh đạo Hiệp hội tới thăm hoặc điện thoại, gửi e-mail hỏi thăm xem chúng tôi làm ăn ra sao, đă làm được cái ǵ và cái ǵ chưa làm được, có khó khăn ǵ không? Như vậy, liệu rằng ngôi nhà chung này c̣n có ư nghĩa?
· Theo ông, làm thế nào để Hiệp hội có thể hỗ trợ hội viên là các DN vừa và nhỏ một cách hiệu quả nhất?
Đây là một vấn đề khó, không phải cứ muốn và cứ nói là làm được. Cũng như tôi đă nói: cơ cấu bộ máy tổ chức của Hiệp hội phải được cải tiến. Hoạt động của Hiệp hội phải khoa học hơn, thực tế hơn, gắn bó hơn với các DN. Khi đó lănh đạo Hiệp hội mới có thể nói tiếng nói chung của cộng đồng DN thủy sản Việt Nam. Lúc đó, may ra các DN vừa và nhỏ mới có thể được “hỗ trợ” hiệu quả.
· Xin trân trọng cảm ơn ông.
Lănh đạo VASEP không nên là chủ DN
Ông Lâm Ngọc Khuân - GĐ Cty TNHH Phương Nam
· Ông có thể đánh giá hiệu quả hoạt động của VASEP trong thời gian qua và mong muốn đối với VASEP trong thời gian tới?
Tôi cho rằng các hoạt động của VASEP đem lại nhiều lợi ích cho DN, nhưng có những mặt c̣n hạn chế. V́ lănh đạo của VASEP là chủ các DN nên đôi khi những quyết định đưa ra không được khách quan. Tôi đơn cử một điều: chúng ta không giải quyết triệt để được nạn bơm chích tạp chất, một phần quan trọng là do lănh đạo VASEP đều là chủ các DN, trong khi yêu cầu các DN khác không mua tôm có tạp chất mà bản thân họ lại vẫn mua th́ c̣n nói được ai?
Theo tôi, lănh đạo VASEP phải không là chủ DN hoặc giám đốc DN. Khi đó họ sẽ mạnh miệng và cương quyết hơn, trong khi nếu là chủ DN họ sẽ không thể từ bỏ quyền lợi của ḿnh, công ăn việc làm của công nhân của họ... sẽ có lúc họ nhắm mắt làm ngơ hoặc không hành động quyết liệt v́ lợi ích chung.
· Nghĩa là, trong kỳ đại hội sắp tới VASEP cần có sự thay đổi trong ban lănh đạo Hiệp hội?
Theo tôi, ai không dính líu ǵ tới quyền lợi th́ người đó sẽ làm tốt hơn. Thí dụ, chúng ta có thể thuê các giám đốc DN hoặc lănh đạo cơ quan nhà nước đă nghỉ hưu làm lănh đạo VASEP, miễn là người đó có năng lực và am hiểu về ngành thủy sản. Không nên để người đương chức hoặc đang là chủ DN làm lănh đạo VASEP.
Bên cạnh đó, chủ tịch các uỷ ban của VASEP cũng có những điều chưa dám nói thẳng, nói thật. Ví dụ, có những điều cần phải kiến nghị tới Chính phủ hay Quốc hội th́ mấy anh chỉ kiến nghị tới Bộ thôi. Các DN chúng tôi sẵn sàng kư tên vào các kiến nghị như vậy nếu cần.
Tôi e rằng nói như vậy có vẻ hơi khó nghe, nhưng...
· Thưa ông, tất cả những điều nói thẳng, nói thật của các hội viên sẽ được Ban Chấp hành VASEP lắng nghe để cải tiến và thúc đẩy hoạt động của Hiệp hội trong thời gian tới đạt hiệu quả cao hơn, xứng đáng với sự mong mỏi của hội viên....
Ví dụ, VASEP đă nhiều lần lên tiếng yêu cầu xă hội hóa công tác kiểm nghiệm, nhưng nếu chỉ nói sẽ ít tác dụng mà phải làm quyết liệt hơn, như phải có kiến nghị tập thể. Đây là những vấn đề rất bức xúc của DN, v́ chi phí cho việc này lên tới 4-5 tỷ đồng ở mỗi DN, cản trở sức cạnh tranh của DN... Nếu làm được những việc đó, XK thủy sản sẽ phát triển mạnh hơn nữa...
· Xin trân trọng cảm ơn ông.
Hợp tác VASEP và VINAFIS thúc đẩy ngành thủy sản phát triển mạnh hơn
Ông Bùi Văn Thưởng - Phó Tổng Thư kư Thường trực Hội Nghề cá Việt Nam (VINAFIS)
· Ông đánh giá thế nào về tác động từ các hoạt động của VASEP đối với ngành thủy sản?
Tôi rất vinh dự được là một trong những người tham gia việc thành lập VASEP và rất phấn khởi chứng kiến sự phát triển vượt bậc của VASEP trong thời gian qua. Trước khi VASEP ra đời, XK thủy sản chưa được bài bản và nền nếp từ khâu làm thị trường, giá cả, chế biến và XK, mẫu mă, bao b́, chất lượng... và kim ngạch XK thủy sản cũng chỉ tṛm trèm vài trăm triệu USD, chưa dám mơ tới 3-4 tỷ USD/năm như bây giờ.
Sự ra đời và hoạt động của VASEP có tác động rất lớn, không chỉ riêng đối với XK thủy sản, mà c̣n cả nuôi trồng, đánh bắt, kiểm tra, kiểm soát nguyên liệu và chế biến XK, góp phần rất lớn làm tăng khối lượng và giá trị XK thủy sản, giúp giải quyết đầu ra cho sản phẩm của nông ngư dân nói riêng và qua đó, góp phần thúc đẩy phát triển ngành thủy sản nói chung,
· Theo ông, sắp tới, VASEP và VINAFIS cần phối hợp hoạt động như thế nào để thúc đẩy nuôi trồng, đánh bắt, chế biến và XK thủy sản?
Lĩnh vực sản xuất nguyên liệu bao giờ cũng có rất nhiều khó khăn, v́ gồm những đối tượng đông đảo ở khắp mọi miền đất nước, với tŕnh độ học vấn, kỹ thuật, tay nghề và nguồn vốn nh́n chung c̣n thấp kém, lại bị hạn chế về thông tin, thị trường, giá cả, sản phẩm, khó tiếp cận thị trường đất đai, vốn, nhân lực... Tóm lại, Hội Nghề cá Việt Nam lo đầu vào là khâu sản xuất nguyên liệu và VASEP lo đầu ra là khâu chế biến XK. Đây là 2 mặt không thể tách rời nhau.
Trong những năm qua, 2 bên chưa có những cam kết hay thỏa thuận cụ thể nên cần có sự phối hợp, bổ sung cho nhau để cùng làm tốt khâu sản xuất nguyên liệu và chế biến XK.
Hai bên cần kư kết thoả thuận hợp tác nhằm thúc đẩy ngành thủy sản phát triển. Việc thực hiện không chỉ dừng ở trung ương mà chủ yếu phải được triển khai tận cấp cơ sở - nông hộ, trang trại và DN chế biến. Việc này bước đầu đă được thực hiện tốt giữa nhiều DN chế biến cá tra và tôm với các trại nuôi, giữa một số DN chế biến cá ngừ với ngư dân.
Đây là những tín hiệu rất đáng mừng. Các DN đă hỗ trợ nông ngư dân về vốn, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm với giá cả có lợi cho 2 bên. Tất nhiên, điều này đ̣i hỏi sự nỗ lực của cả 2 phía để xây dựng ḷng tin đối với nhau. Nếu đă tạo được ḷng tin ở người nông dân, họ sẽ gắn bó lâu dài với DN.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Nguyên Khải |